Цаг үе
Их Петрийн гайхамшигт хотоор...
Хойд Венец, усан оргилуурын хот Хойд Пальмир, цагаан шөнийн хот... Энэ бүгд нь Санкт-Петербургийн тухай юм. Энэ хот бусад хотуудаас ялгаатай нь олон яруу найргийн нэртэй. Энэ нь шударга юм, яагаад гэвэл Санкт-Петербург бол Европын хамгийн үзэсгэлэнтэй сайхан хотуудын нэг билээ. Энэ хотын олон уран барилгууд НҮБ-ын Дэлхийн соёлын өвийн жагсаалтад орсон юм.
Гурван зуун жилийн түүхэндээ Санкт-Петербург хот нэлээд хэдэн нэр сольжээ. 1917 оны Октябрийн хувьсгалын дараа хотын нэрийг Петроград гэж сольжээ, дараа нь Ленинград нэртэй болсон, харин 1991 оноос хот анхныхаа Санкт-Петербург нэрээр нэрлэгдэх болсон юм. 18-19-р зууны үед оросын хаадууд энэ хотод амьдрах болсон үеэс Санкт-Петербург нь орд харшуудын хот болсон юм. Хожим нь эдгээр орд харшууд нь олон музей, концертын танхимууд болж хувирсан бөгөөд заримуудад нь улсын байгууллагууд байрладаг юм.
Оросын соён гэгээрүүлэгч, шинэчлэгч аугаа I Петр хааны ордон бусдаасаа ялгаатай аж. Хоёр давхар даруухан байшинг харахад энэ нь оросын агуу их хааны ордон гэж хэлэхэд бэрх бөгөөд тэр үеийн жирийн нэг дундаж түшмэлийн амьдардаг байшин гэлтэй. Уг барилга Зуны цэцэрлэгийн өндөр моднуудын дунд ялгарч үл харагдана. Гэхдээ оросуудын ярьдгаар, алт бага ч, үнэ ихтэй гэдэг юм.
Ордны гадна талын гантиг чулуугаар товойлгон чимсэн гоёл чимэг өвөрмөц сайхан төдийгүй Орос-Шведийн Хойд дайны үйл явдлыг дүрслэн харуулжээ. Орох хаалган дээр олон тооны туг болон ангийн олзворуудын дунд Римийн мэргэн ухааны бурхныг дүрслэн харуулжээ. Ордны дотор талд тухайн үеийн урчуудын уран хийц бахдал төрүүлэх бөгөөд үнэт модоор доторлосон хана туурга, нарийн цэмцгэр хийцтэй тавилга, таазны засал чимэглэл болон гайхамшигтай модон шал зэрэг нь энд ирсэн хэн бүхний сэтгэлд гойд нийцэх аж. Гэхдээ Ордон хэдий сайхан ч, хүчирхэг улсын хааны ордон гэхэд нэг л сүргүй байв. Харин хожим баригдсан Өвлийн Ордон үүнийг орлож чадсан юм.
Энэ бол Санкт-Петербургийн түүхэн төвийн Дворцовая площадь /Ордны талбай/-д орших маш том гайхамшигтай уран барилгын цогцолбор юм. Ордны гадна талын Цагаан чулуун баганууд, ханан дээрх оюу цэнхэр өнгийн сүлжмэл хээ хуар болон эртний уран баримлууд үлэмж сайхан. Оросын нэрт утга зохиол шүүмжлэгч Белинский Өвлийн Ордныг “уран барилгын яруу найргийн үлгэр” гэж нэрлэсэн нь учиртай. Ордны цар хэмжээний тухай төсөөлөл авахын тулд байшинг тойрч үзэх хэрэгтэй. Харин ингэж явахад бүтэн нэг цаг шаардагдана.
Мянга гаруй танхим, тасалгаа нь хааны гэр бүлийн өдөр бүр зохион явуулж байсан дээдсийн бүжгийн түүхэн гэрчүүд юм. Ням гаригийн үдэш ордны бүх 1945 цонхны цаана олон зуун лааны гэрэл асна. Дашрамд хэлэхэд, хааны ордны хоёрдугаар давхарт, хүндэтгэлийн танхимууд болон хааны гэр бүлийн амралтын өрөөнүүд байсан бөгөөд нэгдүгээр давхраас илүү олон цонхтой байжээ. Цонх бүрийн нүх өөрийн өвөрмөц чимэглэлтэй, арслангийн баг болон эрэгтэй, эмэгтэй хүний цэргийн дуулгатай толгойг дүрсэлсэн байжээ. Дээвэр дээрх сүр жавхлантай баримлууд нь намхан Питерийн тэнгэрийг баганадах мэт санагдана.
Аугаа их II Екатерина хатан хааны үед франц хэлнээс “ганцаараа үлдэх булан” гэж орчуулагдах Эрмитажийн мухрын танхимуудыг байгуулж, тэнд өрнөдийн зураачдын хааны гэр бүлийнхний хөрөг зургийн цуглуулгыг байрлуулжээ. Эрмитажид хаадууд болон тэдний ойр дотнын хүмүүс л орох эрхтэй байв. “Эдгээр эрхэм дээж бүтээлүүдийг миний хамт хулганууд л таашаана даа”гэж II Екатерина хатан хаан онгирдог байв. Эрмитажийн соёлын хосгүй цуглуулга нь Орос улсын бахархал юм. Дэлхийн хамгийн баян музейнүүдийн нэг болох энэ музейд нэртэй уран зургууд, уран баримлууд, үнэтэй сав суулга, гоёл чимэглэлийн болон бусад олон үнэт зүйлс хадгалагддаг юм.
Бид Санкт-Петебург хотоор хийх аяллаа үргэлжлүүлж байна. Дворцовая площадь талбайгаас холгүй “Утга зохиолын кафе” байдаг юм. Их зохиолч Александр Сергеевич Пушкин ийшээ олонтоо ирдэг байжээ. Энд аяга цай ууж, амтат бялуу идэх зуураа оросын агуу их зохиолчид: Белинский, Достоевский, Чернышевский нар зохиол бүтээлийнхээ шинэ санааг олж авч байжээ. “Утга зохиолын кафед” орос ардын үндэсний хоолны нэрд гарсан цэсийг санал болгоно. Энд өдөр бүр амьд сонгодог хөгжим тоглож, хүссэн хүнд хуучин пянз тоглуулагчаар романс сонсгох боломжтой юм.
Санкт-Петербургээс 25 км зайтай их зохиолч Пушкины нэртэй жижигхэн хот байдаг юм. Ийшээ чиглэлийн такси, автобус юм уу, төмөр замаар ирж болно. Өмнө нь энд Оросын хаадын хотын гаднах харшийн ордон байсан бөгөөд Царское село буюу хааны тосгон гэж нэрлэгджээ. 1937 онд эндхийн нэрийг сольж их найрагчийн нас барсны 100 жилийн ойд Пушкин гэж нэрлэжээ. Бодлогошронгуй зогсох найрагчийн уран баримал тус хот руу ирэх зочдыг тосон угтана. Найрагчийн бас нэгэн хөшөө Царское село дахь түүний сурч байсан сургуулийн цэцэрлэгт хүрээлэнд байдаг юм.
Царское Село хотхоны овоо нь дээр орших үлгэрийн юм шиг нэгэн сайхан цайз бол Екатеринагийн ордон юм. Гялалзан харагдах алтан хана туурга нь байнга амьдралын эрч хүчийг гэрэлтүүлнэ. Екатерины ордны Янтарная комната буюу Хуван өргөө үзэгчдийн сонирхлыг гойд их татдаг юм. 17 дугаар зуунд европын урчууд I Петр хаанд хуваар тоноглосон Хуван өргөөг байгуулж бэлэглэсэн нь Екатерины ордны хамгийн гол үзмэр болсон юм.
Дэлхийн II Дайны үед өргөө нь ор сураггүй алга болсон бөгөөд өнөөг хүртэл олдоогүй юм. Санкт-Петербург хотын 300 жилийн ойд өргөөг эх орны сэргээн засварлагчид бүрэн сэргээсэн. Екатерины ордны бас нэгэн гайхамшиг бол Хятадын зочны цэнхэр өргөө юм. Эндхийн хана туургыг хятадын сайн чанарын нарийн торгон дээр зурж өнгөлжээ.
Жил бүр Пушкин хотод хэдэн зуун зочид гийчид ирдэг. Тэд хоноглохоор хааны ордны зэргэлдээ орших зочид буудалд байрладаг. Цонхоор харагдах Екатерины ордон болон түүнийг тойрсон хосгүй цэцэрлэг нүд баясгана.
Санкт-Петербургийн орчимд хааны бас нэгэн гайхамшигтай сайхан ордон байдаг юм. Энэ бол Петергоф. Петергоф харшийн Ордон нь эхнээсээ энд ирсэн хүмүүсийн анхаарлыг татахын тулд баригдсан гэлтэй. Үүднээсээ тухайн үеийн бэлгэдэл болсон алтадмал уран баримлууд тосно. Таазан дахь хосгүй уран зургуудын дундаас хатан хаан Елизавета Хавар авхайн дүрд хувиран, ирсэн зочдыг шатаар дээш гарахыг урих мэт ширтэнэ. Дээр хүндэтгэлийн танхим байрлана. Энэ танхимд нэртэй худалдаачдыг хүлээж авдаг байжээ. Петергофын их танхим нь түүхийн хосгүй музей гэж тооцогддог бөгөөд эндхийн цуглуулгад 3500 гаруй үзмэр байдаг юм. Энэ бол тэр үеийн эздийн сонирхолд нийцэж байсан тавилга, уран зураг, даавууны төрөл зүйлүүд байсан юм.
Петергоф нь усан оргилуурын нийслэл гэдгээрээ алдартай. Үүднээс эхлээд ордны бүхий л нутаг дэвсгэр дээрх олон сайхан, үзэсгэлэнтэй цуврал усан оргилуурууд ирсэн хүмүүсийн анхаарлыг гойд ихээр татна. Петергофын усан оргилуурууд тавдугаар сарын эхэн үеэс есдүгээр сарын турш ажилладаг. Усан оргилууруудыг 17:00 цагт хаадаг бөгөөд амралтын өдрүүдэд нэг цаг сунгаж ажиллуулдаг.
Уламжлал ёсоор 9 дүгээр сарын дундуур Петергофын их Ордонд лазерын гэрэл болон хөгжмийг ашиглаж хувцасны загварын шоу тоглолтыг зохион явуулдаг. Зохион байгуулагчид баярт зориулсан хөтөлбөрийг байнга шинэчлэн зохиодог. Энэ жил Петергофд германы их зохиолчид - ах дүү Гриммын үлгэрээр хийсэн гэрлийн шоуг зохион явуулна. Тоглолтын дараа усан оргилуурууд дараа жилийн хавар хүртэл унтана.
Санкт-Петербургтэй танилцахдаа яаран үзэхийн огт хэрэггүй юм. Хотын түүхэн дурсгалт газруудаар явахдаа энэхүү хотын ер бусын давтагдашгүй сайхнаар сэтгэл оюунаа баясган, цааш явах гэж бүү яараарай. Ялангуяа, нар бараг жаргадаггүй 6-р сарын эхэн үеэр айлчлах цагаан шөнийн Санкт-Петербург хотоор зугаалах нь тун сайхан.
Цаг үе
Индонезид авлигын хэрэгтэй холбоотойгоор өндөр албан тушаалтнуудыг баривчилжээ
Индонезид авлигын эсрэг ажиллагаа эрчимжиж, Засгийн газрын өндөр албан тушаалтнуудыг баривчилжээ. “Аль Жазира”-гийн мэдээлснээр, тус улсын Цагаачлалын асуудал эрхэлсэн дэд сайд Силми Каримыг цагаачлалын бичиг баримтын бүрдүүлэлт, удирдлагатай холбоотой зөрчил гаргасан байж болзошгүй хэргээр саатуулсан байна. Түүнийг Авлигатай тэмцэх комиссын байранд 10 орчим цаг байцаасны дараа баривчилжээ.
Авлигатай тэмцэх комиссын төлөөлөгч Будии Прасетьогийн мэдээлснээр, уг хэрэг 2023-2024 онд Силми Карим тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Жоко Видодогийн засаг захиргаанд Цагаачлалын асуудал эрхэлсэн ерөнхий захирлаар ажиллаж байх үед гарсан байж болзошгүй аж. Мөн энэ хэрэгт холбогдуулан өөр долоон сэжигтнийг тогтоосон гэж мэдэгдэв.
Үүнээс нэг өдрийн өмнө Индонезийн Ерөнхий прокурорын газар Ерөнхийлөгч Прабово Субиантогийн хүүхдийн хоол тэжээлийн дутагдалтай тэмцэх үнэгүй хоолны хөтөлбөрийг хариуцаж байсан Үндэсний хоол тэжээлийн агентлагийн дарга асан Дадан Хиндаяанаг авлигын хэрэгт холбогдуулан баривчилжээ. Тус хэрэгт мөн хоёр хүнийг саатуулсан байна.
Мөрдөн шалгах байгууллагын мэдээлснээр, үнэгүй хоолны хөтөлбөрийг сургуулиудад үйл ажиллагаа явуулдаг сангуудаар дамжуулан хэрэгжүүлдэг бөгөөд эдгээр санг хууль бус үйл ажиллагаанд ашигласан байж болзошгүй гэж үзэж байгаа юм.
Индонезийн Төрийн нарийн бичгийн дарга Прасетьо Хади сүүлийн хоёр өдөр дараалан өндөр албан тушаалтнууд авлигын хэрэгт холбогдсонд Засгийн газар санаа зовниж буйгаа илэрхийлжээ. Тэрбээр Авлигатай тэмцэх комисс болон Ерөнхий прокурорын газрын явуулж буй хуулийн ажиллагааг Засгийн газар хүндэтгэнэ гэж мэдэгдсэн байна.
Индонезид сүүлийн саруудад авлигын эсрэг ажиллагаа идэвхжиж, өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард тус улсын Омбудсманы ерөнхий дарга албан тушаалдаа томилогдоод зургаахан хоногийн дараа хээл хахуулийн хэрэгт холбогдон баривчлагдсан юм.
Цаг үе
Эрхтэн шилжүүлэн суулгах салбарын олон улсын тэргүүлэх мэргэжилтнүүдийг хүлээн авч уулзав
Эрүүл мэндийн сайд Э.Батшугар Монгол Улсад зохион байгуулагдаж буй “ICOT V-2026” Олон улсын эрхтэн шилжүүлэн суулгах чуулганд оролцохоор хүрэлцэн ирсэн олон улсын эрдэмтэн, профессоруудын төлөөллийг хүлээн авч уулзлаа.
Уулзалтад Туркийн Эрхтэн шилжүүлэн суулгах сангийн ерөнхийлөгч, профессор Эюп Кахвежи, Испанийн Донор ба шилжүүлэн суулгалтын институтийн ерөнхийлөгч, профессор Марти Маньялич Видал, Туркийн Эрхтэн шилжүүлэн суулгах сангийн ерөнхий зохицуулагч Гамзе Илдирим, БНСУ-ын Сөүлийн Үндэсний Анагаах Ухааны Төвийн профессор, Азийн Эрхтэн шилжүүлэн суулгах нийгэмлэгийн ерөнхий нарийн бичгийн дарга, “Vitalink” байгууллагын захирал профессор Гюри Ан нар оролцлоо.
Талууд Монгол Улсад эрхтэн, эд, эс шилжүүлэн суулгах тусламж үйлчилгээний өнөөгийн байдал, тархины үхэлтэй донорын тогтолцоог бэхжүүлэх боломж, хүний нөөцийн чадавхыг дээшлүүлэх, эмч мэргэжилтнүүдийг олон улсын сургалт, судалгаанд хамруулах, эрхтэн хадгалалт болон шилжүүлэн суулгах дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлэх чиглэлээр санал солилцлоо.
Эрүүл мэндийн сайд Э.Батшугар Монгол Улсад эрхтэн шилжүүлэн суулгах салбар сүүлийн жилүүдэд эрчимтэй хөгжиж байгааг онцолж, олон улсын байгууллага, тэргүүлэх мэргэжилтнүүдтэй хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэн, иргэдэд үзүүлэх тусламж үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд анхаарч ажиллахаа илэрхийллээ.
Мөн уулзалтын үеэр “ICOT V-2026” конгрессын хүрээнд хэрэгжүүлэх хамтарсан сургалт, эрдэм шинжилгээний хамтын ажиллагаа, туршлага солилцооны талаар хэлэлцэж, цаашдын хамтын ажиллагааны чиглэлүүдийг тодорхойлов.
Цаг үе
Улаанбаатар хот БНСВУ-ын Нинь Бинь мужтай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлнэ
Манай улс Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улс (БНСВУ)-тай хот байгуулалт, аялал жуулчлал, соёл, боловсрол, эдийн засгийн салбаруудад хамтын ажиллагаагаа жилээс жилд өргөжүүлж буй. Энэ хүрээнд нийслэлийн Засаг даргын Нийгмийн салбар, ногоон хөгжил болон агаар, орчны бохирдлын асуудал хариуцсан орлогч А.Амартүвшин тус улсын Нинь Бинь мужийн Намын хорооны орлогч нарийн бичгийн дарга, Үндэсний Ассамблейн төлөөлөгчдийн тэргүүн Май Ван Туат тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтаар талууд цаашдын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх талаар санал солилцсон юм.
Уулзалтын эхэнд НЗД-ын орлогч А.Амартүвшин уулзалтад ирсэн төлөөлөгчдөд талархал илэрхийлэн “Улаанбаатар хотын хувьд танай улсын нийслэл Ханой хоттой 1980-аад оноос эхлэн олон салбарт хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэн хөгжүүлсээр байна. Нийслэл хотуудын энэхүү харилцаа өнөөдөр орон нутгийн түвшний хамтын ажиллагаагаар улам бүр баяжиж байгаад баяртай байгаа илэрхийлье.
Цаашид Улаанбаатар хот болон Нинь Бинь мужийн аж ахуйн нэгж, байгууллагуудыг харилцан холбож, бизнесийн орчин, зах зээлийн боломжийг нэмэгдүүлэх хүсэлтэй байна. Тухайлбал, дэвшилтэт технологид суурилсан үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуй, логистик, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын салбар, хүнсний болон өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл дэх хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх чиглэлд бүхий л талаар дэмжлэг үзүүлэн, хамтран ажиллахдаа таатай байх болно” гэлээ.
БНСВУ-ын Нинь Бинь мужийн Намын хорооны орлогч нарийн бичгийн дарга, Үндэсний Ассамблейн төлөөлөгчдийн тэргүүн Май Ван Туат “Манай муж нь 2030 он гэхэд хотын статустай болохоор зорьж буй. Үүнтэй холбоотойгоор бидний харилцаа, хамтын ажиллагаа улам өргөжиж, олон төсөл, хөтөлбөрүүд амжилттай хэрэгжинэ гэдэгт итгэлтэй байна.
Цаашид дээрх салбаруудад хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхээс гадна дижитал шилжилт, төрийн үйлчилгээний шинэчлэл, суурьшлын бүсийн оновчтой төлөвлөлт, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр харилцан туршлага солилцон, хамтран ажиллах хүсэлтэй байна” гэдгийг онцолж байв.
Ташрамд, Монгол Улс, БНСВУ хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 72 жилийн ой энэ онд тохиож байна.
