Өмнөд Африкийн Ерөнхийлөгч Сирил Рамафоса өмнөх Ерөнхийлөгч Жейкоб Зумагийн засаглалын үед авлигын хэргийг шалгасан шүүх бүрэлдэхүүнээс өгсөн зөвлөмжийн дагуу өргөн хүрээтэй шинэчлэл хийнэ гэж мэдэгджээ.

Ерөнхийлөгч улс орны авлигын гэмт хэрэгтэй тэмцэх тогтолцоог бүхэлд нь хянаж, шинэчлэн боловсруулах, сайд нарыг төрийн компаниудын худалдан авалтад оролцохыг хориглох, засгийн газрын гэрээ хэлэлцээрийг зохицуулах шинэ хуулиудыг нэвтрүүлэх, шүгэл үлээгчдийг илүү сайн хамгаалах үүрэг хүлээсэн.

"Өмнөд Африкийн ард түмэн авлигаас залхаж, түүнийг эцэс болгохыг хүсч байна" гэж Рамафоса ням гарагт ард түмэндээ хандан 76 хуудас тайланг парламентад өргөн барьсны дараа хэлсэн байна. Энэ тайланд Ерөнхий шүүгч Рэймонд Зондо тэргүүтэй хэсгийн хорооныхны дүгнэлтэд өгсөн хариу арга хэмжээний талаар дэлгэрэнгүй бичсэн байна. Засгийн газар “бүх хэлбэрээр, төрийн бүх хэсэгт, төрийн бүх салбарт” авлигатай тэмцэх үүрэг хүлээдэг гэж тэр хэллээ.

Мөнгө угаах болон терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх асуудлыг хянадаг Парист төвтэй Санхүүгийн байгууллага нь Засгийн газрын алдаа дутагдлыг аравдугаар сараас өмнө арилгах ёстой, хэрэв засгийн газар эдгээр арга хэмжээг хэрэгжүүлэхгүй бол Өмнөд Африкийг илүү хяналт тавих шаардлагатай орнуудын жагсаалтад оруулна гэж мэдэгджээ.

Рамафосагийн мэдэгдэл нь "Засгийн газар биднийг байгаа байдлаас гаргахын тулд шаардлагатай арга хэмжээг авч байгаа бөгөөд цаашид үргэлжлүүлэх нь улс төрийн хүсэл зориг юм гэсэн итгэлийг олон нийтэд өгч магадгүй гэж улс төр судлаач Онгама Мтимка хэлэв.

Зондогийн зөвлөмжийн дийлэнх хэсгийг хууль сахиулах байгууллагуудад чиглүүлж, 202 төрийн албан хаагч, бизнесмен, аж ахуйн нэгжийг шалгахыг уриалав.

Одоогийн байдлаар Үндэсний прокурорын газрын мөрдөн байцаах газар нь 26 хэрэг үүсгэж, 89 хэрэгт мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулсан бөгөөд хэрэгт холбогдсон 165 хүн шүүхэд хандсан гэж Рамафоса мэдэгдэв. Эрх баригчид мөн 2.9 тэрбум рандыг эргүүлэн авч, 12.9 тэрбум рандын хөрөнгийг битүүмжилсэн эсвэл хадгалах тушаал авсан байна.

Зондо төрийн гэрээ байгуулахыг хүссэн компаниудаас төлбөр авсан гэх Эрдэс баялаг, эрчим хүчний сайд Гведе Манташэ, Улсын аюулгүй байдлын дэд сайд Зизи Кодва зэрэг хэд хэдэн дээд албан тушаалтныг яллах талаар бодохыг прокуроруудад зөвлөжээ.

Рамафоса парламентад тавьсан илтгэлдээ өөрийн гүйцэтгэх засаглалын гишүүдийн талаарх дүгнэлтийг хянан үзэж, энэ талаар өөрийн үзэмжээр болон хууль ёсны зарчим болон хууль ёсны зарчмыг сахих үүрэг хариуцлагатай уялдуулан тухайн тохиолдол тус бүрээр тодорхойлох болно гэжээ.

Зондо засгийн газарт авлигатай тэмцэх байнгын хороо, төрийн худалдан авалтын авлигатай тэмцэх бие даасан агентлаг байгуулахыг зөвлөсөн бол Рамафоса эдгээр саналыг аль хэдийн хийгдэж буй шинэчлэлийн хүрээнд цаашид авч үзэх шаардлагатай гэж мэдэгдэв.

Сонгуулийн тогтолцоог өөрчилж, Ерөнхийлөгчийг шууд сонгох тухай Ерөнхий шүүгчийн саналд ч мөн Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах, нийгмийг хамарсан өргөн хэлэлцүүлэг, хэлэлцүүлгийн үйл явц шаардлагатай гэж тэрээр хэллээ.

Зондо Зумагийн орлогчоор ажилласан таван жилийн хугацаандаа авлигын гэмт хэргийн талаар дуугараагүй гэж Рамафосаг шүүмжилсэн бөгөөд Африкийн үндэсний конгресс нь авлигыг таслан зогсоохын тулд юу ч хийгээгүй гэж тэр хэлэв. Ерөнхийлөгч эдгээр мэдээлэлд шууд хариулсангүй.

Рамафоса намын удирдлагын өрсөлдөөнд тэргүүлэгч хэвээр байгаа ч 2020 онд агнуурын газраасаа валют хулгайлсан гэх дуулианы улмаас түүний нэр хүнд улам бүр унажээ. Сөрөг хүчнийхэн түүнийг гэмт хэргийн талаар зохих ёсоор мэдээлээгүй хэмээн буруутгаж, байцаалт авчээ.

Түүнийг татварын болон валютын хяналтын дүрмийг зөрчсөн эсэх талаар хууль сахиулах байгууллагууд шалгаж байгаа бөгөөд парламент Рамафосагийн эсрэг импичментийн ажиллагаа явуулах эсэх талаар комиссын зөвлөмжийг хүлээж байна гэжээ.

Эх сурвалж: https://www.bloomberg.com