Улстөр нийгэм
Б.Пүрэвдагва: "Алтан Сарнай" нийгмийн нөлөөллийн шилдэг төсөл шалгаруулна
Нийгмийн ардчилал Монголын залуучуудын холбооноос жил бүр “Алтансарнай” наадмыг ёслол төгөлдөр зохион байгуулдаг уламжлалтай. Хорин жилийн турш зохион байгуулагдаж байгаа “Алтансарнай” наадам тун удахгүй болох гэж байна. Энэ талаар бид Нийгмийн Ардчилал Монголын залуучуудын холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын тэргүүлэгч Б.Пүрэвдагвагаас тодрууллаа.
-“Алтансарнай” наадам бол жил бүр болдог, шинэ жилийн хамгийн том арга хэмжээнүүдийн нэг. Энэ удаа “Алтансарнай” наадмыг шинэ жилээр бус сар шинийн баярыг тохиолдуулан зохион байгуулах гэж байгаа юм байна. Ямархуу байдлаар зохион байгуулах вэ гэдгээс ярилцлагаа эхлүүлье?
-Манай Нийгмийн Ардчилал Монголын залуучуудын холбоо 1997 онд байгуулагдсан түүхтэй. Энэ байгууллага маань 2000 оноос эхлэн “Алтансарнай” наадмыг зохион байгуулж улс төр, урлаг спорт, эрүүл мэнд, сэтгүүл зүйн гэх мэт салбар бүртээ онцгой амжилт гаргасан залуучуудыг шалгаруулж шагнал, цом гардуулдаг, хүмүүсийн хүсэн хүлээдэг, брэнд арга хэмжээ болж чадсан. Өнөөдөр “Алтансарнай” наадам 20 дахь жилийнхээ босгон дээр өөрийн өнгө төрхөө өөрчилж шинэчлэгдэж байна. Өөрөөрхэлбэл тус наадмын үеэр хэн нэг хувь хүнийг бус нийгэмд эерэг нөлөөлөл үзүүлж байгаа шилдэг төслүүдийг шалгаруулахаар шийдвэрлэсэн. Өнөөдөр Z үеийнхэн буюу бүхэл бүтэн шинэ үеийнхэн гарч ирж байна. Техник технологийн хөгжил, мэдээллийн хурдацтай байдал бидний амьдралын хэв маягийг бүхлээр нь өөрчилж эхэллээ. Үүнийг дагаад залуучуудын байгууллага маш мэдрэмтгий, хурдтай өөрчлөгдөх ёстой гэж үзсэн. Залуучуудын байгууллагаас зохион байгуулж байгаа арга хэмжээ ч гэсэн илүү нийгэмдээ чиглэсэн, олныг хамарсан, удаан хугацааны үр өгөөжтэй байх учиртай гэж үзсэний үндсэн дээр “Алтансарнай” наадмын гол шалгуур үзүүлэлтүүдийг өөрчлөх шийдвэр гаргасан.
-Та сая хэн нэг хувь хүнийг бус нийгэмд эерэг нөлөөлөл үзүүлж байгаа шилдэг төслүүдийг шалгаруулна гэж ярьсан. Энэ талаар тодруулж өгөөч?
- Нэгдсэн Үндэстний байгууллагаас тодорхойлсон “Тогтвортой хөгжлийн зорилтууд”, Монгол Улсын хөгжлийг тодорхойлж байгаа “Алсын хараа-2050” зорилтуудын биелэлтүүдийг дэмжихэд хувь нэмрээ оруулах, нийгмийн эерэг өөрчлөлтүүдийг дэмжих зорилгоор боловсрол, эрүүл мэнд, байгаль орчин, хүртээмжтэй нийгэм, технологи инновацийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн шилдэг 5 төслийг шалгаруулна.
-Цаашид “Алтансарнай” наадмын гол суурь үзүүлэлт нь нийгмийн эерэг нөлөөлөл гэдэг үг байх юм байна гэж ойлголоо. Гэхдээ энэ эерэг нөлөөллийг хэрхэн тооцож, үнэлж цэгнэх вэ гэдэг асуудал маань бас маргаантай шүү дээ?
-Сүүлийн үед манай монголчууд хамтраад хандив мөнгө босгон, ядарсан, өвдөж зовсон нэгэндээ хувцас, гурил будаа өгдөг, зарим нь орон байрны асуудлыг нь хүртэл шийддэг болсон. Энэ бол сайн үйлс, нийгмийн хариуцлага юм. Харин эерэг нөлөөлөл гэдэг маань арай өөр ойлголт. Олон нийтийг хамарсан, тэднийг илүү эрч хүчтэй, илүү эрүүл саруул амьдрах, мэдлэг боловсрол олж авахад нөлөөлж чадсан төсөл хөтөлбөрүүдийг бид онцолж байгаа. Өнөөдөр дэлхийн улс орнууд нийгмийн хариуцлагаас нийгмийн дундын үнэ цэнийг бий болгох чиг хандлага руу чиглэж, нийгмийн эерэг өөрчлөлтүүдийг дэмжих зорилгоор сайн үйлсийн төсөл, хөтөлбөрүүдийг олноор хэрэгжүүлж байна. Нийгмийн Ардчилал Монголын Залуучуудын холбооны гишүүд ч энэ чиг хандлагыг даган хамтдаа нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлэх, хамтын үнэ цэнийг бүтээх зорилгыг удиртгал болгож нийгэмд эерэг нөлөө үзүүлсэн төсөл, иргэн, хуулийн этгээд, багийг шалгаруулан танилцуулдаг арга хэмжээ зохион байгуулж байгаа юм.
-Боловсрол, эрүүл мэнд, байгаль орчин, технологи инновацийн эерэг нөлөө үзүүлж байгаа шилдэг төслүүд бол ойлгомжтой. Харин хүртээмжтэй нийгмийн шилдэг төсөл гэхээр зарим хүнд жаахан ойлгомж муутай байна л даа?
-Хүртээмжтэй нийгмийн тухай асуудал НҮБ-ийн Тогтвортой хөгжлийн зорилтод туссан асуудал. Дэлхий улс орнууд 2015 оноос хойш хүртээмжтэй нийгмийг бий болгох чиглэлээр маш их зүйл ярьж бас хийж байгаа. Хүний эрхийг хангахын тулд нийгэм хүн бүрт үйлчлэх, тэгш хандах, тэгш боломж олгох ёстой. Гэтэл бидний дунд хөгжлийн бэрхшээлтэй, сурах боломжгүй, алслагдсан суурин газарт амьдардаг, биднээс өөр амьдралын хэв маягтай янз бүрийн хүн амьдарч байна. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүс яаж энгийн хүмүүстэй адилхан сурч боловсорч, эрүүл мэндийн үйлчилгээ авах вэ гэсэн асуулт тулгараад байна. Мөн газар зүйн байршлаас болоод тэгш үйлчилгээ авч чадахгүй байгаа иргэдийн асуудал ч яригддаг. Жишээлбэл Увс аймгийн Баруунтуруун, Говь-Алтай аймгийн Чандмань сум, Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүрэгт амьдарч байгаа гурван залууд боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээ авах боломж, мэдээллийн хүртээмжтэй байдал харилцан адилгүй байгаа. Энэ ялгааг адил түвшинд авчрах төслүүд хэрэгжиж эхлээд байна. Хүн бүр тэгш эрхтэй байхын тулд хүртээмжтэй нийгмийг бид бий болгох ёстой. Хүртээмжтэй нийгэм бүрэлдэж байж хүнлэг ардчилсан иргэний нийгэм бүрдэж чадна. Тиймээс олон нийтэд хүртээмжтэй нийгэм гэж юу гэдгийг ойлгуулах, энэ төрлийн төслүүдийг бид дэмжих ёстой гэж үзэж энэ чиглэлийг төслийг шалгаруулахаар шийдвэрлэсэн.
-Одоогийн байдлаар нийт хичнээн төсөл ирээд байна вэ? Шагналын сангийн талаар тодруулж болох уу?
-Нийт 5 номинацид 15 төсөл ирээд байна. “Алтансарнай” цомын төлөө өрсөлдөхөөр төрийн болон төрийн бус байгууллага, Олон улсын төсөл хөтөлбөрүүд, компани, хувь хүмүүс гээд янз бүрийн салбараас материалаа ирүүлж байгаа. Сонгон шалгаруулалтын дүнг бид хоёрдугаар сарын 5-ны өдөр олон нийтэд зарлана. Нийгэмд эерэг нөлөөлөл үзүүлж байгаа энэ төслүүдийг дэмжих, урам зориг өгөх, цаашид илүү өргөжүүлэх зорилгоор бид шагналын санг өндөр байх ёстой гэж үзсэн. Нийт шагналын сан 150 сая төгрөг байгаа. Өөрөөрхэлбэл шалгарсан төсөл бүр 30 сая төгрөгийн шагнал авна. Шагнал гардуулах ёслол маань битүүний өдөр буюу 2021 оны хоёрдугаар сарын 11-ний өдөр болох юм.
-150 сая төгрөг гэдэг их мөнгө. Энэ мөнгийг ямар эх үүсвэрээс санхүүжүүлж байгаа вэ?
-Үндэсний томоохон үйлдвэрлэгч, компаниуд нийгмийн үнэ цэнийг бидэнтэй хамтран бүтээхээр ажиллаж байна. Энэ шагналын мөнгө бол хамтын үнэ цэнийн хүрээнд бий болж байгаа мөнгө.
-Ёслолын арга хэмжээг яаж зохион байгуулах вэ? Шүүгчийн бүрэлдэхүүнд ямар хүмүүс орж байгаа вэ?
-Дэлхий нийтийг хамарсан цар тахлын улмаас бид халдвар хамгааллын дэглэмээ баримтлан арга хэмжээгээ телевизүүдтэй хамтран зохион байгуулах гэж байна. 2021 оны хоёрдугаар сарын 11-ний өдөр буюу битүүний орой 21 цагаас “Боловсрол суваг” телевизээр дамжуулан улс орон даяар энэхүү арга хэмжээг шууд дамжуулна. Шүүгчийн бүрэлдэхүүнд нийгмийн салбар бүрийн 15 хүнийг сонгож авсан. Энэ 15 хүн эрүүл мэнд, боловсрол, соёл урлаг, сэтгүүл зүй, улс төр, шинжлэх ухаан гэх мэт 15 салбарыг төлөөлж байгаа. Шүүгчдийн бүрэлдэхүүнд бусад улс төрийн намын төлөөллүүд хүртэл багтаж байгаа. Төслийг шалгаруулахдаа хэн нэг нөлөөтэй хүний үгэнд бусад шүүгч автах, бусад номинацид нэр дэвшиж байгаа төслүүдийг хооронд нь харьцуулах зэрэг сул тал гарахаас сэргийлэн шүүгчдийн бүрэлдэхүүнд орж байгаа хүмүүсийн нэрийг бид нууцалсан. Шүүгчид маань ч өөртэй нь хамт хэн энэ төслүүдийг шүүж байгааг мэдэхгүй байгаа. Мөн нэг шүүгч, нэг санал гэсэн журмаар шалгаруулалтыг явуулна. Бидний хамтын үнэ цэн маань хүмүүнлэг ардчилсан нийгмийг бүтээж чадна гэсэн зорилготойгоор энэхүү арга хэмжээг бид зохион байгуулж байгаа. Энд нэг зүйлийг хэлэхэд Алтансарнай наадам жилдээ ганцхан удаа болдог, шилдэг төслийг шагнаад өнгөрдөг арга хэмжээ байхгүй. Хүртээмжтэй нийгэм, нийгмийн үнэ цэн, хамтын хүчийг сурталчилсан төсөл хөтөлбөрүүдийг дэмжиж, залуучуудаа уриалж, тэдний идэвхи санаачлагыг өрнүүлсэн форум, уулзалт хэлэлцүүлгүүдийг шат дараатайгаар зохион байгуулж байх юм.
-Уучлаарай. Ярианыхаа төгсгөлд нэг зүйл тодруулья. Нийгмийн ардчилал Монголын залуучуудын холбооны Ерөнхийлөгч, УИХ-ын гишүүн Н.Учралын бие тааруу, гадаадад эмчлүүлж байгаа. Биеийнх нь байдал хэр байгаа вэ?
-Манай Ерөнхийлөгч, УИХ-ын гишүүн Н.Учралын бие өвдөж эх орондоо эмчлүүлж байгаад гадаадад хагалгаа хийлгэх шаардлагатай болсон. Хагалгаа амжилттай болж биеийн байдал нь өдрөөс өдөрт сайжирч байна. Бид Н.Учрал гишүүн болон түүний ар гэрийнхэнтэй байнга холбоотой байгаа.
-Ярилцсанд баярлалаа. Та бүхэнд амжилт хүсье.
Улстөр нийгэм
Ерөнхий сайд Н.Учрал Бизнесийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төслийг яаралтай горимоор хэлэлцүүлэхээр УИХ-д өргөн барилаа
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал Бизнесийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төслийг УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд заасны дагуу яаралтай горимоор хэлэлцүүлэхээр УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод өргөн барилаа.
Ерөнхий сайд “Бизнесийн эрх чөлөөний тухай анхдагч хууль бол Засгийн газрын “Эрх чөлөөний дөрвөн зам, дөрвөн чөлөөлөлт”, “Чөлөөлье” бодлогыг амилуулж биежүүлэх хууль” гэдгийг онцлов.
Засгийн газраас Бизнесийн эрх чөлөөний тухай анхдагч хуулийн төсөл, түүнийг дагалдуулан Хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай болон бусад холбогдох хуулийн төслийг боловсрууллаа.
Монгол Улсад бизнес эрхлэхтэй холбоотой харилцааг шууд болон шууд бус хэлбэрээр зохицуулсан 360 гаруй хууль хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа ч бизнесийн үйл ажиллагааны явцад төр болон бизнес эрхлэгчдийн хооронд баримтлах зарчмууд тухайлбал, хуулиар хориглосноос бусад тохиолдолд бизнесийн үйл ажиллагааг чөлөөтэй эрхлэх, бизнесийн тогтвортой байдлыг хангах, төр, хувийн аж ахуй нэгжүүдтэй өрсөлдөхгүй байх, төрийн оролцоог бууруулах зэрэг суурь зарчмуудыг тусгасан нэгдсэн хууль байхгүй байна.
Энэ төсөл нь хууль зүйн тодорхой байдал, төрийн хариуцлагыг нэмэгдүүлж, захиргааны дарамт багасах, төрийн үйлчилгээний чанар сайжрах нөхцөлийг бүрдүүлж, бизнесийн үйл ажиллагааг чөлөөтэй эрхлэх, хөрөнгө оруулалт нэмэгдэх, эдийн засгийн өсөлт, ажлын байр нэмэгдэхэд дэмжлэг үзүүлнэ.
Хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд оруулж буй гол өөрчлөлтүүд нь хөрөнгө оруулагчдаас төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан гомдлыг хүлээн авч, судалж, гомдлыг барагдуулах талаар нэгдсэн тогтолцоог бий болгосон байна.
Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон түүнтэй холбогдуулан боловсруулсан бусад салбарын хуулиудад оруулсан гол өөрчлөлт нь зөвшөөрлийн тогтолцоог цахим хэлбэрт шилжүүлэх, эрсдэл багатай зарим үйл ажиллагааг зөвшөөрөл авах бус мэдэгдлийн үндсэн дээр эрхлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх, зөвшөөрөл олгох, сунгах ажиллагааг хялбаршуулах, бизнес эрхлэгчид тавигдах зарим давхардсан болон хүндрэлтэй шаардлагыг бууруулах чиглэлээр зохицуулалт тусгагджээ.
Улстөр нийгэм
Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл өргөн мэдүүлэв
Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтод өнөөдөр Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа, Д.Батлут, Л.Мөнхбаясгалан, С.Эрдэнэбат, Л.Энхнасан нараас Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл өргөн мэдүүлэв.
Улсын Их Хурлын даргын захирамжаар байгуулагдсан Ахмадуудад тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэх, хөдөлмөр эрхлэлт, эрүүл мэнд бусад асуудлын талаарх хуулийн хэрэгжилт, цаашид анхаарах асуудалд санал, дүгнэлт гаргах үүрэг бүхий ажлын хэсгээс тэдний хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжихэд чиглэсэн агуулгатай уг хуулийн төслийг өргөн мэдүүлж буйг Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа энэ үеэр онцолсон.
Тэрбээр 2024 онд батлагдсан Ахмад настны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, тэдний хөдөлмөр эрхлэх нөхцөл бололцоог бүрдүүлсэн. Өнөөдөр хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй хуулиудад аж ахуйн нэгж, байгууллага 50-аас дээш ажилтантай бол тэдний хоёр хувьд ахмадуудыг ажиллуулах, улмаар ахмадууд хөдөлмөрийн гэрээ, ажил гүйцэтгэх, хөлсөөр ажиллах бол ажилтны хүсэлтээр ажил олгогч аль аль нь тэтгэврийн шимтгэл төлөхгүй байж болно гэсэн зохицуулалт үйлчилж байгааг дурдлаа.
Гэсэн хэдий ч Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль энэ заалтыг зөвхөн өндөр насны тэтгэврийг 20-оос доошгүй жил шимтгэл төлсөн 65 нас хүрсэн ахмадыг хэлнэ гээд өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгож байгаа долоон төрлийн асуудал байхад зөвхөн нэгийг нь авч үзэн зохицуулсан байдаг. Иймд хүчин төгөлдөр үйлчилж буй хуулийн зохицуулалтыг өөрчилж, цэргийн алба хаагчийн тэтгэвэр авч буй иргэд, дөрвөн хүүхэд төрүүлээд 50 насандаа тэтгэвэрт гарсан эхчүүд, малчин, хүнд хортой нөхцөлд ажилласан гээд өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон бүх хүмүүсийг хамруулах уг хуулийн төслийг боловсруулсан гэж байлаа.
Монгол Улсад 2025 оны жилийн эцсийн байдлаар өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон, ажил хөдөлмөр эрхэлж байгаа 62.2 мянган тэтгэвэр авагчаас 33.1 мянга нь одоогийн Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуулийн 7.6 дахь хэсэгт заасны дагуу тэтгэврийн даатгалын шимтгэлээс чөлөөлөгдсөн байна. Энэ нь нийт ажиллаж буй өндөр насны тэтгэвэр авагчдын 53.2 хувийг, харин үлдсэн 29.1 мянга нь уг заалтын болзол хангаагүй тул шимтгэл төлсөн, ялгавартай нөхцөл байдалд өртсөн иргэд нь 46.8 хувийг эзэлж байгаа аж.
Ахмад настны хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих зорилгоор Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлөхгүй байх сайн дурын сонголтыг бүх насны тэтгэвэр авагч иргэнд хамааруулах улмаар ажил олгогчийн төлөх тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн ачаалал буурах ахмад настны хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих заалтуудыг төсөлд тусгасан байна.
Хуулийн төсөл батлагдсанаар Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.6 дахь хэсэгт өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон бүх тэтгэвэр авагчдыг хамааруулна. Ингэснээр тэтгэврийн даатгалын сангийн орлого 95.8 тэрбум төгрөгөөр буурч энэ хэмжээгээр тэтгэврийн даатгалын санд олгох улсын төсвийн санхүүгийн дэмжлэгийн хэмжээ нэмэгдэнэ гэж төсөл санаачлагчид үзжээ хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээлэв.
Улстөр нийгэм
Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хяналтын тухай хуулийн төслийг анхны хэлэлцүүлэгт шилжүүллээ
Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы 2026 оны зургаадугаар сарын 04-ний өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын эргэлтэд хяналт тавих тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцэв.
Хэлэлцүүлгийн үеэр Улсын Их Хурлын гишүүд хар тамхи, сэтгэцэд нөлөөт бодистой холбоотой гэмт хэрэг өсөж буй шалтгаан, урьдчилан сэргийлэх ажил, төрийн албан хаагчдын оролцоо, цахим орчин дахь хууль бус эргэлт, зохион байгуулалттай гэмт бүлэглэлтэй тэмцэх чадавх зэрэг асуудлыг хөндөж, холбогдох албан тушаалтнуудаас хариулт авлаа.
Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ энэ төрлийн гэмт хэрэгт төрийн 22 албан хаагч холбогдсон талаар танилцуулсан юм. Тэдний зургаа нь хорих, дөрөв нь зорчих эрхийг хязгаарлах, нэг нь торгох, гурав нь нийтийн албанд томилогдох эрхийг тодорхой хугацаагаар хязгаарлах, долоо нь тэнсэн харгалзах ялаар шийтгэгджээ. Мөн хоёр хүн гадаад улсад шалгагдсан байна.
Дэд сайдын мэдээлснээр энэ төрлийн гэмт хэрэг 2002 оноос хойш 150 дахин өссөн бөгөөд үүнийг урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх ажил дутмаг байсантай холбон тайлбарлав.
Улсын Их Хурлын гишүүд хуулийн зохицуулалт нь олон салбар дамнасан, үндэсний аюулгүй байдалд чухал нөлөөтэйг онцолж, хар тамхитай тэмцэх бүтэц, чадавхыг сайжруулах, урьдчилан сэргийлэх, нийгэмшүүлэх, сэрэмжлүүлэх тогтолцоог бүрдүүлэх, энэ төрлийн гэмт хэрэгт оролцсон төрийн болон хууль, хүчний байгууллагын албан хаагчдад оногдуулах хариуцлагыг чангатгах шаардлагатайг тэмдэглэлээ.
Ингээд Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын эргэлтэд хяналт тавих тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн 41 хуулийн төслийг үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэхийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжив.
Иймд хуулийн төслүүдийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Хууль зүйн байнгын хороонд шилжүүллээ.
