Цаг үе
Ш.Баранчулуун: Туул гол руу цутгаж буй бохир ус цэвэрлэгдэж чадалгүй урссаар зарим үед Орхон Туулын бэлчирт хүрч байна
Нийслэлийн Засаг даргын нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай болон холбогдох албаныхан Хан-Уул дүүргийн 12 дугаар хороо, Биокомбинат орчимд ажиллаж байна. Төв цэвэрлэх байгууламжаас гарсан хаягдал ус нийлүүлэгддэг хэсэг буюу Туул голын баруун салаа орчим усны чанарын индексээр хамгийн их бохирдолтой гэж гарчээ.
Энэ үеэр нийслэлийн Засаг даргын эдийн засгийн хөгжил, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай “Туул гол Хэнтийн нуруунаас эх авч 882 км урсдаг. 2022-2024 онуудад голын 10 цэгт хэмжилт хийж судалж үзэхэд Сонгинын доод хэсгээс доош маш өндөр бохирдолтой гэж гарч байсан. 1964 онд Улаанбаатар хотод хоногт 160-180 метр куб бохир усыг цэвэрлэх хүчин чадалтай Төв цэвэрлэх байгууламж байгуулагдсан. Харамсалтай нь энэ байгууламж өнөөг хүртэл шинэчлэгдээгүйгээс Туул гол ихээхэн бохирдолтой болсон. Мянганы сорилтын сангийн тусламжтай Төв цэвэрлэх байгууламжийг шинээр барихаар ажиллаж байна. Тус байгууламж энэ жилийн тавдугаар сард ашиглалтад орно. Төв цэвэрлэх ашиглалтад орсны дараа Туул голоо аврах зорилготой цэвэрлэгээг үе шаттай хийнэ. Туул голоо аврах энэ ажлын хүрээнд найман чиглэлд ажил төлөвлөгдөөд буй. Түүнчлэн 1974 онд үйлдвэрийн бохир усыг цэвэрлэх зориулалттай ашиглалтад оруулж байсан “Харгиа” байгууламжийн хүчин чадал хүрэхгүй байгаа учраас Туул гол хүнд элементээр мөн бохирлогдож байна. Улаанбаатар хот энэ асуудлыг шийдэхээр Эмээлт эко аж үйлдвэрийн паркт Улаанбаатар хот төдийгүй Монгол Улсад анх удаа арьс ширний үйлдвэрийн бохирдлыг цэвэрлэх ариутгах татуургын байгууламжийн төслийг хэрэгжүүлэхээр ажлын зураг төслийг гүйцэтгэж, амжилттай хэрэгжиж буй. Туул голоо бохирдлоос салгаж, сэргээхээр энэ мэт олон төрлийн төсөл, арга хэмжээг Улаанбаатар хот хэрэгжүүлж байна. НИТХ-д Туул голоо аврах хөдөлгөөн өрнүүлэх тухай тогтоолын төслийг өргөн барихаар бэлдсэн” гэлээ.
НБОГ-ын дарга Н.Мөнхбаяр “Туул гол Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрээр 115 км буюу 7 дүүргийн нутаг дэвсгэрээр дайран өнгөрдөг. Төв цэвэрлэх байгууламжаас Алтанбулаг хүртэл 21 км орчим 20-40 см зузаан лаг хуримтлагдсан. Үүнээс доошлоод Лүн сум хүртэл 5 см зузаан лаг хуримтлагдсан байдаг. Гаднын байгууллагын хийсэн судалгаагаар энэ бохирдлыг механик аргаар цэвэрлэх боломжтой гэж үзсэн. Усны газарт байгаа лаг соруулах зориулалттай Герман улсын тоног төхөөрөмжөөр цэвэрлэх боломжтой гэж үзээд ажиллаж байна” гэв.
Усны инженер Ш.Баранчулуун “Төв цэвэрлэх байгууламжийн цэвэрлэсэн ус болон тус байгууламжийн аваарын шугамын бохир ус голд нийлүүлэгдэж байна. Бид 2022 онд энд судалгаа хийхэд 40-50 см зузаан зунгаарсан бохир лаг бий гэж гарсан. Энэ хэсэгт жинхэнэ гамшиг болж байна. Түүнчлэн үүнээс дээшээ өмнө нь ухчхаад нөхөн сэргээлт хийгээгүй орхисон хайрган карьерууд байдаг. Тэнд нөхцөл байдал бүр хүндэрсэн төдийгүй урсцад маш их сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Тиймээс голдирол тохируулгын ажил хийхээс гадна бохирыг цэвэрлэх шаардлага тулгарч байна. Бохир байгалийн аясаар цэвэршиж чадахгүй урссаар Лүнгийн гүүр хүрч байна. Сүүлийн үеийн судалгаагаар зарим үед бохирдол урссаар Орхон Туулын бэлчир хүрч байна гэж гарч байна. Туулын хурдны зам барих гэж бургас хядах нь гэж байгаа ч үнэн хэрэгтээ бидний ирээд зогсож буй энэ газрын бургасыг түлээд дуусжээ” гэв.
Монголын тандан судлаачдын холбооны тэргүүн Б.Эрдэнэ “Түгээмэл тархацтай ашигт малтмал олборлосон 50 см-ээс 5 метр гүн цүнхээлүүдийг нөхөн сэргээгээгүй байдаг. Долоон жилийн өмнө хийсэн тооллогоор 100 гаруй ийм цүнхээл байсан. Туул голоо аврах ажилд шинжлэх ухааны үндэслэлтэй хандаж, зөв газар, зөв дуу хоолой гаргах ёстой. Туул голоос усалж, ундаалдаг малын эрүүл мэндийг ярих хэцүү болсон. Хордсон усыг ууж байгаа малын махаа бид хүнсэндээ хэрэглэж, сүү саалийг нь ууж байгаа. Хүнсний аюулгүй байдлын асуудал үндэсний аюулгүй байдлын түвшинд авч үзэхүйц байна” гэлээ.
Хан-Уул дүүргийн 12 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах “Ногоон булан” хэмээх энэ газар өмнө нь маш үзэсгэлэнтэй, цэвэрхэн, улс төрийн товчооныхон ирж амардаг амралтын газар байсан. Гэвч харамсалтай нь сүүлийн үед цэвэрлэх байгууламж ачааллаа дийлэхээ больсон учраас тухайн орчим их бохирдсон гэдгийг байгаль хамгаалагч Ц.Саруулбаяр хэлж байлаа.
Цаг үе
Ерөнхий сайд Япон улсад ажиллаж, амьдарч буй иргэдтэйгээ уулзлаа
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал Япон Улс дахь албан ёсны айлчлалынхаа үеэр /2026.09.30/ тус улсад ажиллаж, амьдарч буй монгол иргэдтэйгээ уулзаж, Засгийн газрын бодлогоо танилцуулав.
Ерөнхий сайд Н.Учрал энэ удаагийн айлчлал нь Засгийн газрын тэргүүний түвшинд найман жилийн дараа болж байна. Олон жил дуусдаггүй яриаг дуусгаж, “Чингис хаан” олон улсын нисэх буудлын өргөтгөлийн санхүүжилтийг шийдвэрлэлээ. Аялал жуулчлал, тээвэр логистик зэрэг олон салбарт эерэг нөлөө гарна. Хоёр орны харилцааны хамгийн том баялаг бол хүн. Тиймээс Япон загварын “Инженер, технологийн дээд боловсрол (MJEED)” буюу “1000 инженер” төслийн дараагийн үе шатыг хэрэгжүүлэх эрмэлзлээ илэрхийллээ.
Нийгмийн хамгааллын хэлэлцээрийг олон жил ярьсан, хэлэлцээг энэ онд багтаан эхлүүлнэ. Мөн Давхар татварын хэлэлцээрийг 2026 онд эхлүүлэхээр тохиролцлоо. Хөрөнгө оруулагчдад тогтвортой орчин чухал. 2016 онд хүчин төгөлдөр болсон Эдийн засгийн түншлэлийн тухай хэлэлцээрийн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэхийн тулд шинэчилнэ. Засгийн газрын “Дөрвөн Чөлөөлөлт”-ийн бодлого хөрөнгө оруулагч, бизнес эрхлэгчдэд эрх зүйн таатай орчин бүрдүүлэхэд ач холбогдол өгч байгааг хэлэв. Тухайлбал, 280 зөвшөөрлийг цахимаар олгож байна. УИХ-аар Эдийн засгийн эрх чөлөөний тухай хуулийг батлуулсан. Гадаадын банк байгуулах эрх зүйн орчин нээлттэй болсон. БНСУ-ын хоёр банк, Унгарын нэг банк сонирхлоо илэрхийлсэн.
Төрийн өмчит компанийн засаглалыг сайжруулж, хөрөнгө оруулалтын шинэ бат бөх суурь бий болгох хүрээнд хөрөнгийн удирдлагын чиглэлээр салбартаа тэргүүлэгч BlackRock компанитай гэрээ байгуулж ажиллаж байна. Төрийн өмчит компаниуд IPO гаргаж, менежментийг олон улсын компани удирдах тогтолцоонд шилжинэ. Ирэх онд 1072 хувьцааг Хөрөнгийн биржид бүртгэснээр иргэн бүрийн эзэмшиж буй хувьцааны үнэлгээ өснө гэж үзэж байна.
Уулзалтын үеэр Японд ажиллаж, амьдарч буй манай иргэдийн санал бодлоо хэлж, Ерөнхий сайд асуултад нь хариулав. Япон Улсад 21 мянга гаруй монгол иргэн байнга оршин сууж байна.
Цаг үе
Жетро монголд салбараа нээнэ
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учралд Японы Гадаад худалдааг дэмжих байгууллага (ЖЕТРО)-ын Ерөнхийлөгч Н.Ишигүро /2026.09.30/ бараалхав.
Уулзалтын үеэр Монгол, Японы худалдаа, эдийн засаг, бизнес, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, 2016 онд хүчин төгөлдөр болсон Эдийн засгийн түншлэлийн тухай хэлэлцээрийн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх талаар санал солилцов.
Ерөнхий сайд Н.Учрал Монгол Улсын Засгийн газар хувийн хэвшлийг дэмжих, бизнес, хөрөнгө оруулалтын орчныг сайжруулах, зөвшөөрлийн шат дамжлагыг бууруулах, хөрөнгө оруулагчдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалсан тогтвортой, өрсөлдөх чадвартай орчныг бүрдүүлэхэд тусгайлан анхаарал хандуулж буй талаар мэдээлэв.
Монгол Улсад ЖЕТРО Төлөөлөгчийн газраа байгуулах тухай манай саналыг Японы тал дэмжиж буйд талархал илэрхийлж, манай улсаас Японд нийлүүлэх экспортын бараа, бүтээгдэхүүний нэр төрөл, хэмжээг нэмэгдүүлэх шаардлагатайг тэмдэглэсэн. Мөн Эдийн засгийн түншлэлийн тухай хэлэлцээрийн хэрэгжилтийг хангах, үр ашгийг дээшлүүлэх чиглэлээр ЖЕТРО-той хамтран ажиллахаа илэрхийлэв.
ЖЕТРО олон улсын худалдааны өндөр мэдлэгтэй мэргэжилтнийг түнш орондоо илгээж, тухайн орноос Японы зах зээлд худалдаалах бараа, бүтээгдэхүүнийг судалж, үйлдвэрлэлт, борлуулалтын “ноу-хау”, инновацыг нутагшуулах, маркетингийн зөвлөгөө өгөх зэрэг үйл ажиллагаа хэрэгжүүлдэг. Энэ нь хөгжиж буй улс орнуудын хувьд технологи, инновацын хөгжлийг дэмжих чухал ач холбогдолтой юм.
ЖЕТРО 1958 онд Япон Улсын Олон улсын худалдаа, үйлдвэрийн яамны дэргэд гадаад орнуудтай хийж буй худалдаанд дэмжлэг үзүүлэх зорилготой байгуулагдсан. Японы бараа бүтээгдэхүүнийг гадаад улс орнуудад таниулан сурталчлах, Японы хэрэглэгчдэд шаардлагатай импортын бараа бүтээгдэхүүнийг судлах, үзэсгэлэн яармаг зохион байгуулж, сурталчлах, бизнесийн төлөөлөгчдийг хүлээн авах зэрэг үйл ажиллагааг явуулдаг байна.
Цаг үе
Монголбанкны хуримтлагдсан алдагдал 7.5 их наяд төгрөгт хүрчээ
Үнэ тогтворжуулах бодлого, ипотекийн зээл зэрэгтэй холбоотойгоор Монголбанкны хуримтлагдсан алдагдал 7.5 их наяд төгрөгт хүрсэн талаар тус банкны Ерөнхийлөгч С.Наранцогт УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга, гишүүдтэй уулзах үеэр мэдээллээ.
Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Б.Заяабал, УИХ-ын гишүүн Б.Мөнхсоёл, Г.Лувсанжамц, Ж.Золжаргал, О.Батнайрамдал, Р.Батболд нар 2026 оны есдүгээр сарын 29-нд Монголбанканд ажиллаж, төв банкны үйл ажиллагаатай танилцсан байна.
Уулзалтын үеэр С.Наранцогт “Төрөөс мөнгөний бодлогын талаар 2027 онд баримтлах үндсэн чиглэлийн төсөл”-ийг танилцуулж, гишүүдтэй санал солилцов. Тэрбээр төслийг сүүлийн 15 жилийн сургамжид үндэслэн, тухайн жилийн онцлогт нийцүүлж, хэмжигдэхүйц, үр дүнд суурилсан байдлаар боловсруулсныг онцолжээ. Хуульд заасан хугацаанд УИХ-д өргөн мэдүүлэх уг төслийг олон нийтээр хэлэлцүүлж, санал авсан байна.
Мөн тогтолцооны суурь шинэчлэл хийх шаардлагатайг дурдаж, төв банкны эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгоход парламентын дэмжлэг хэрэгтэй байгааг илэрхийлэв. Монголбанк анх удаа дунд хугацааны стратеги баталж, үнийн болон санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах, төв банкны засаглалыг сайжруулах, цахим шилжилтийг эрчимжүүлэхээр зорьж буйг танилцуулжээ.
Байнгын хорооны дарга Б.Заяабал Валютын зохицуулалтын тухай хууль болон уулзалтаар хөндсөн, хэрэгжилт хангалтгүй эрх зүйн зохицуулалтад дүн шинжилгээ хийж, шаардлагатай тохиолдолд ажлын хэсэг байгуулах асуудлыг хөндөв.
Гишүүдийн зүгээс ипотекийн зээлийн хөтөлбөрийн харьяалал, ногоон зээл, төв банкны санхүүгийн нөхцөл байдлын талаар асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ. Тухайлбал, Б.Мөнхсоёл ипотекийн зээлийн хөтөлбөрийг өөр байгууллагад шилжүүлэх асуудал олон жил яригдсан ч шийдэгдээгүйг дурдсан бол Г.Лувсанжамц үр дүнд суурилсан төсөл боловсруулсныг сайшааж, ногоон зээлд цахилгаан автомашин хамруулах нь зохистой эсэхийг тодруулав.
О.Батнайрамдал Оюутолгойн асуудлаар Монголбанканд өгсөн чиглэлийг хэрэгжүүлэхийг сануулж, Ж.Золжаргал эдийн засгийн асуудлыг шийдвэрлэхэд улс төрийн шийдэл шаардлагатай болсон талаар байр сууриа илэрхийллээ.
